Đưa một khu chợ đang hoạt động trở thành không gian thử nghiệm kinh tế sáng tạo, kết nối các đình thờ tổ nghề với phố nghề và phát triển những sản phẩm có khả năng tiếp tục khai thác sau lễ hội là những điểm mới đáng chú ý của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026. Những thử nghiệm này cho thấy định hướng khai thác di sản, phát huy vai trò cộng đồng và đưa hoạt động sáng tạo gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo của Thủ đô.
Tại họp báo ngày 6/11 ở Hà Nội, Ban Tổ chức cho biết, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sẽ diễn ra từ ngày 13 đến 28/11 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế Sáng tạo”. Trong 16 ngày, 150 hoạt động dự kiến được tổ chức tại 5 cụm không gian chính, quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.
Khai thác di sản, mở rộng không gian sáng tạo
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 tập trung khai thác giá trị di sản, nghề truyền thống và các không gian đô thị để phát triển những sản phẩm, mô hình kinh tế sáng tạo mới. Lấy cảm hứng từ lịch sử Thăng Long – Kẻ Chợ, lễ hội kết nối nghệ nhân, nhà thiết kế, nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng tham gia sáng tạo, phát huy nguồn lực văn hóa của Thủ đô. Các hoạt động được triển khai theo mạch “Thị – Phố – Nghề”, với ba trục chính gồm linh tế sáng tạo, nghệ thuật liên ngành và đồng sáng tạo.
Phát biểu tại họp báo, bà Lê Thị Ánh Mai (Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội) cho biết, thành phố đặt mục tiêu chuyển từ “tổ chức lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”. Đây không chỉ là sự kiện văn hóa trong 16 ngày cao điểm tháng 11 mà còn là kết quả của quá trình chuẩn bị, kết nối và đồng kiến tạo xuyên suốt cả năm.
Theo đó, lễ hội được triển khai tại 5 cụm không gian chính gồm Quảng trường sáng tạo, Chợ Đồng Xuân, Đình và di tích Phố Cổ, Công viên Thống Nhất, Rạp hát và sân khấu cộng đồng. Mỗi khu vực có định hướng riêng nhưng cùng kết nối hoạt động nghệ thuật, thiết kế, trải nghiệm và kinh tế sáng tạo trong không gian đô thị.
Tại khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, Quảng trường sáng tạo được tổ chức thành điểm gặp gỡ giữa kiến trúc và nghệ thuật. Nổi bật là dự án Art Hanoi 2026, do kiến trúc sư Trần Ngọc Linh và giám tuyển Trịnh Minh Tiến hợp tác thực hiện, quy tụ 11 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ với các tác phẩm hội họa, điêu khắc, sắp đặt.
Cùng với đó, Pavilion Hồ Gương do kiến trúc sư Nguyễn Hồng Quang thiết kế, với sự đồng hành của UNESCO và đối tác chiến lược SOVICO, góp phần tạo điểm nhấn kiến trúc cho không gian lễ hội. Hai hội chợ “Nghề & Nghệ” và “Makers Market – Chăm hoa đua nở”, diễn ra từ ngày 13 đến 15/11, có sự tham gia của hơn 200 đơn vị sáng tạo, giới thiệu sản phẩm thiết kế, thủ công và mở rộng cơ hội kết nối với thị trường.
Một điểm nhấn khác là chợ Đồng Xuân, nơi hoạt động thương mại truyền thống được kết hợp với những thử nghiệm nghệ thuật đương đại. Triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân”, diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, do nghệ sĩ Nguyễn Anh Tuấn (Heritage Art Space) giám tuyển, quy tụ 26 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ Việt Nam, quốc tế. Các tác phẩm khai thác kiến trúc, hàng hóa, âm thanh và nhịp sống của khu chợ, trong đó tiểu thương trực tiếp đóng góp câu chuyện, chất liệu và tham gia quá trình sáng tạo.
Việc lựa chọn một khu chợ vẫn đang hoạt động làm không gian nghệ thuật mở ra cách tiếp cận mới trong khai thác di sản đô thị. Chợ không chỉ là nơi trưng bày tác phẩm mà còn là môi trường tương tác giữa nghệ sĩ với cộng đồng kinh doanh và công chúng. Đặc biệt, các hoạt động tại đây được xác định là cơ sở để phát triển Đề án Trung tâm Kinh tế Sáng tạo Đồng Xuân, hướng tới kết hợp không gian thương mại với những hoạt động sáng tạo có khả năng duy trì lâu dài.
Tại khu phố cổ, chương trình “Chuyện Đình trong Phố” do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn giám tuyển sẽ diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, kết nối 12 đình, hội quán với Văn Miếu – Quốc Tử Giám thành hành trình khám phá lịch sử nghề, phố và chợ của Thăng Long. Những không gian thờ tổ nghề được giới thiệu như nơi thực hành, trải nghiệm các kỹ nghệ truyền thống, tạo điều kiện để công chúng tiếp cận di sản thông qua hoạt động sáng tạo.
Song hành với đó là chương trình “Kết duyên Sáng tạo”, kết nối nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp phát triển sản phẩm thủ công đương đại. Các sản phẩm sơn mài, lụa, bạc, trầm, dược liệu cùng những tour trải nghiệm được giới thiệu, trưng bày và mở bán ngay tại các đình, tuyến phố nghề. Cách tổ chức này hướng tới việc đưa giá trị nghề truyền thống tham gia trực tiếp vào hoạt động kinh tế và du lịch văn hóa.
Ở Công viên Thống Nhất, dự án “Mầm sáng tạo” do kiến trúc sư Nông Hải Yến và cộng sự đề xuất hướng tới hình thành mô hình vườn ươm sáng tạo đô thị. Hai pavilion “Mây” và “Kén”, dự kiến ra mắt ngày 21/11, giới thiệu các sáng kiến, ý tưởng đạt giải qua những cuộc thi được tổ chức trong năm, đồng thời tạo điều kiện để công chúng tham gia hoạt động sáng tạo trong không gian công cộng.
Đối với lĩnh vực biểu diễn, chuỗi “Hà Nội Sáng Đèn” do nghệ sĩ Nguyễn Quốc Hoàng Anh (Lên Ngàn) giám tuyển mang 17 chương trình đến 11 địa điểm của thành phố. Với sự tham gia của gần 30 nghệ sĩ quốc tế và hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân, vũ công Việt Nam, chương trình kết nối nghệ thuật liên ngành, âm nhạc thể nghiệm, sân khấu đương đại và nghệ thuật truyền thông mới.
Chuỗi hoạt động trải dài từ chương trình khai mạc “Thăng Long Kẻ Nghệ” tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm lúc 19h ngày 13/11 đến Gala bế mạc “Hà Nội, những vang động” trước mặt tiền chợ Đồng Xuân lúc 19h30 ngày 28/11. Trong đó, những tác phẩm phát triển trên nền di sản biểu diễn truyền thống được kỳ vọng mở ra khả năng đồng sản xuất, lưu diễn và tiếp cận các thị trường mới.
Nhìn từ góc độ tổ chức không gian, TS-KTS Phan Đăng Sơn (Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam) cho rằng, kiến trúc không chỉ giữ vai trò của một ngành công nghiệp văn hóa mà còn tạo ra hạ tầng vật chất để các ngành nghệ thuật, sáng tạo gặp gỡ công chúng và hình thành thị trường. Theo ông, việc đưa hoạt động sáng tạo vào chợ, đình và công viên cho thấy khả năng “biến di sản thành tài sản, và biến không gian thành sinh kế”.
Từ cách tiếp cận này, các hoạt động sáng tạo không còn tách biệt với không gian sinh hoạt thường ngày của người dân. Chính phố nghề, khu chợ, di tích và công viên trở thành địa điểm thử nghiệm những mô hình mới, trong đó cộng đồng không chỉ thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia kiến tạo giá trị.
| Những điều chỉ có ở mùa lễ hội 2026 Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 lần đầu tiên triển khai mô hình lưu trú sáng tác quốc tế, với sự tham gia của gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia, cùng sáng tác với nghệ sĩ, nghệ nhân và cư dân Hà Nội. Đây cũng là lần đầu lễ hội được tổ chức theo 5 cụm không gian, kết nối theo mạch “Thị – Phố – Nghề”, thay vì tập trung tại một số địa điểm riêng lẻ. Điểm mới đáng chú ý là việc đưa một khu chợ đang hoạt động trở thành không gian thử nghiệm kinh tế sáng tạo, làm cơ sở phát triển Đề án Trung tâm Kinh tế Sáng tạo Đồng Xuân. Cùng với đó, mạng lưới 12 đình, hội quán được kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hình thành hành trình trải nghiệm di sản nghề, phố và chợ của Thăng Long. Lễ hội năm nay cũng giới thiệu những sản phẩm được phát triển trong suốt năm 2026 thông qua các chương trình Kết duyên Sáng tạo và Summer Camp “Re:Craft – Làng nghề tái sinh”. Một số tác phẩm, không gian và mô hình được định hướng tiếp tục khai thác sau lễ hội, gồm các tác phẩm tại chợ Đồng Xuân, sân khấu DUYÊN tại rạp Hồng Hà, hai pavilion “Mây” và “Kén” ở Công viên Thống Nhất, cùng chương trình biểu diễn “Gió Gió Mây Mây” hướng tới thị trường quốc tế. Đặc biệt, Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội lần đầu tiên được công bố nhằm tôn vinh những đóng góp sáng tạo tiêu biểu, phát huy giá trị di sản, tri thức bản địa và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô. |
Hình thành sản phẩm, mở rộng thị trường sáng tạo
Một trong những định hướng trọng tâm của lễ hội năm nay là tạo đầu ra cho hoạt động sáng tạo, thúc đẩy phát triển những sản phẩm có khả năng tiếp tục khai thác sau khi sự kiện kết thúc.
Thực tế, mùa lễ hội thứ năm không bắt đầu từ tháng 11 mà đã được triển khai từ tháng 1/2026 với các chương trình Tụ hội sáng tạo, Phát triển Thủ công đương đại, Kết duyên Sáng tạo, Phát triển hạ tầng sáng tạo và Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026. Đặc biệt, Summer Camp “Re:Craft – Làng nghề tái sinh” đưa giảng viên, sinh viên về làm việc cùng nghệ nhân, khai thác tri thức làng nghề để phát triển sản phẩm mẫu có khả năng thương mại hóa.
Theo thông tin từ Ban Tổ chức, 16 ngày cao điểm của lễ hội là dịp giới thiệu kết quả của quá trình kết nối, thử nghiệm và phát triển sản phẩm trong suốt năm. Bên cạnh các hoạt động trưng bày, trình diễn, lễ hội còn có hơn 10 tọa đàm, hội thảo về mô hình kinh tế sáng tạo Đồng Xuân, văn hóa trong thị trường, nghề thiết kế, di sản đô thị và lao động sáng tạo; cùng hàng chục workshop, hoạt động trải nghiệm, trao giải và chương trình cộng hưởng tại bảo tàng, trường đại học, thư viện, trung tâm thương mại và mạng lưới không gian sáng tạo.
Đáng chú ý, Ban Tổ chức xác định một số công trình, tác phẩm và mô hình có khả năng tiếp tục tồn tại, khai thác sau lễ hội. Trong đó có các tác phẩm tại chợ Đồng Xuân, sân khấu DUYÊN tại rạp Hồng Hà, hai pavilion “Mây” và “Kén” ở Công viên Thống Nhất. Chương trình biểu diễn “Gió Gió Mây Mây”, phát triển từ di sản múa làng Triều Khúc, cũng được định hướng trở thành sản phẩm có thể tiếp cận thị trường toàn cầu.
Đây là những thử nghiệm đáng chú ý trong việc kéo dài vòng đời khai thác của sản phẩm văn hóa, thay vì chỉ giới thiệu tác phẩm trong thời gian diễn ra sự kiện. Khả năng duy trì hoạt động, thu hút công chúng, phát triển thị trường và tạo sinh kế cho các chủ thể tham gia sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả lâu dài của các mô hình này.
Cùng với phát triển sản phẩm, hợp tác quốc tế là một điểm nhấn của lễ hội năm nay. Lần đầu tiên, mô hình lưu trú sáng tác quốc tế được đưa vào chương trình, tạo điều kiện để nghệ sĩ nước ngoài không chỉ đến biểu diễn mà còn cùng nghệ sĩ, nghệ nhân Việt Nam thực hành và phát triển tác phẩm. Những gương mặt tham gia gồm biên đạo Fouad Boussouf, nhóm nghệ thuật số Adrien M & Claire B (Pháp), nghệ sĩ âm thanh Patrick Kessler (Thụy Sĩ), nghệ sĩ múa KAORIalive (Nhật Bản).
Sự đồng hành của Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Viện Goethe, Viện Pháp, Hội đồng Anh, Liên minh châu Âu, Pro Helvetia cùng các đại sứ quán và tổ chức văn hóa quốc tế được kỳ vọng mở rộng cơ hội đồng sản xuất, lưu diễn và hợp tác kinh tế sáng tạo lâu dài.
Phát biểu tại họp báo, bà Phạm Thị Thanh Hường (Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam) nhấn mạnh: “Điều này không chỉ đòi hỏi việc bảo tồn di sản, mà còn cần những cách tiếp cận mới để đưa di sản vào đời sống đương đại và mở rộng cơ hội cho các cộng đồng sáng tạo”.
Theo đại diện UNESCO, kể từ khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO năm 2019, Hà Nội đã tiếp tục củng cố vị thế thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế, thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa và sáng tạo. Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu 50 năm Việt Nam trở thành thành viên UNESCO, đặt hoạt động hợp tác văn hóa và sáng tạo trong mối liên hệ với mục tiêu phát triển bền vững.
Lễ hội năm nay còn lần đầu tiên công bố Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội nhằm tôn vinh những đóng góp sáng tạo tiêu biểu, phát huy giá trị di sản, tri thức bản địa và thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái sáng tạo Thủ đô.
Đặt trong định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cách tổ chức lễ hội cho thấy nỗ lực kết nối bảo tồn, phát huy di sản với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Việc khuyến khích nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia quá trình sáng tạo, phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường cũng góp phần cụ thể hóa yêu cầu phát huy vai trò chủ thể sáng tạo và thụ hưởng của Nhân dân, đưa văn hóa tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế – xã hội.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai nhấn mạnh: “Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những tài sản có khả năng phát triển lâu dài; góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô”.
Với định hướng đó, giá trị của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 không chỉ nằm ở quy mô hoạt động hay số lượng tác phẩm được giới thiệu. Quan trọng hơn là khả năng hình thành những quan hệ hợp tác, sản phẩm, không gian và mô hình kinh tế sáng tạo có thể tiếp tục phát triển sau 16 ngày lễ hội. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị, phát huy nguồn lực văn hóa và khẳng định vị thế Thành phố Sáng tạo trong Mạng lưới UNESCO.
| Từ khơi nguồn sáng tạo đến “Thăng Long Kẻ Nghệ” Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sáng kiến của thành phố nhằm khơi mở nguồn lực sáng tạo, thực hiện cam kết khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế năm 2019. Khởi đầu với Tuần lễ Khơi nguồn Sáng tạo năm 2021 tại 22 Hàng Buồm, lễ hội tiếp tục được tổ chức với các chủ đề Thiết kế và Công nghệ (2022), Dòng chảy (2023), Giao lộ Sáng tạo (2024). Năm 2026 đánh dấu mùa thứ năm với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, tập trung phát triển kinh tế sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Lễ hội năm 2026 được triển khai dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc là các đơn vị thường trực tổ chức. Chương trình có sự đồng hành của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Tập đoàn SOVICO, Chương trình Định cư con người Liên hợp quốc (UN-Habitat), cùng các sở, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo, cộng đồng sáng tạo và nhiều đối tác trong nước, quốc tế. |
Nguồn: Thể thao & Văn hoá
