Jazz là thể loại âm nhạc ngẫu hứng và tự do, nay lại được đặt trong bối cảnh di sản, vốn quen thuộc với hình tượng trang trọng và cổ điển, tạo nên sự đối lập thú vị. Chính sự đối lập ấy đã trở thành sức hút đặc biệt cho hành trình gắn kết di sản với Jazz, âm nhạc… của nữ ca sĩ Quỳnh Phạm: không chỉ là một cuộc thử nghiệm nghệ thuật táo bạo, mà còn là hành trình gìn giữ và làm mới văn hóa bằng tiếng hát, để di sản không chỉ lưu giữ trong ký ức mà còn sống động trong đời sống đương đại.
Tiếng hát từ những năm tháng Hà Nội mở cửa
Đầu thập niên 2000, khi Hà Nội vừa bước vào thời kỳ mở cửa, âm nhạc phổ thông như pop, rock vẫn chiếm lĩnh thị trường. Jazz – dòng nhạc vốn được sinh ra từ sự pha trộn văn hóa Mỹ gốc Phi, mang tinh thần tự do và ngẫu hứng, khi ấy còn xa lạ với phần đông khán giả Việt. Trong bối cảnh đó, tiếng hát Quỳnh Phạm xuất hiện như một làn gió mới.
Ở Bình Minh Jazz Club trên phố Lương Văn Can thời ấy, giọng hát của Quỳnh Phạm vang lên, vừa xinh đẹp, cá tính, vừa bất cần nhưng lại đầy nội lực. Khán giả khi ấy thường ngỡ ngàng trước cách nữ ca sĩ “cân” những ca khúc Jazz kinh điển như Summertime, Fly me to the moon, All of me, rồi bất chợt lặng đi khi nghe cô hát Phố nghèo của Trần Tiến hay Gửi người em gái của Đoàn Chuẩn. Trong giọng hát ấy, Jazz không còn là thứ âm nhạc xa lạ, mà trở thành một lối kể chuyện mới cho những giai điệu đã ăn sâu vào tâm thức người Việt.
Nhưng Jazz ở Việt Nam thời điểm đó vẫn là một cuộc chơi đầy thử thách, kén người nghe, không dễ để trở thành nguồn sống cho nghệ sĩ. Quỳnh Phạm vừa đi hát, vừa làm công việc văn phòng, rồi sau đó học thêm quản trị kinh doanh để tìm cho mình một chỗ đứng vững chắc. Âm nhạc tưởng chừng bị bỏ lại phía sau. Nhưng nữ ca sĩ chưa bao giờ rời bỏ tình yêu với nhạc Jazz, mà chỉ đang bền bỉ tích luỹ cơ hội, chờ ngày bùng cháy trở lại.
Sự tái xuất ấn tượng
Năm 2024, sau nhiều năm lặng tiếng, nữ ca sĩ Quỳnh Phạm trở lại với EP đầu tay mang tên “Rồi như đá ngây ngô”. Album gồm năm ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, được phối theo phong cách Jazz, vừa phóng khoáng, vừa tự sự. Nữ ca sĩ chia sẻ: “Nhạc Trịnh có nhiều chất thơ, đẹp, nhân văn, giống như Bob Dylan (ca sỹ, nhạc sỹ huyền thoại người Mỹ) của Việt Nam. Tôi thích ca từ như thế, rất phù hợp để chuyển sang dòng nhạc Jazz”.
Và năm 2025, Quỳnh Phạm tiếp tục gây tiếng vang với dự án “Hãy yêu Jazz đi” – dự án âm nhạc làm mới và lan tỏa các ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn thông qua phối khí theo phong cách Jazz, Fusion và Acoustic, kết hợp chuyển ngữ sang tiếng Anh, Nhật và Hàn.
Qua lối hát của Quỳnh Phạm và các nghệ sĩ trẻ, Jazz trở thành cầu nối gần gũi hơn với âm nhạc và văn hoá Việt. Những ca từ trong bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, vốn đã quen thuộc, nay được khoác lên một chiếc áo mới: ngẫu hứng, tự do, nhưng vẫn giữ nguyên sự lắng đọng. Đó là sự giao thoa giữa ký ức và hiện tại, giữa cộng đồng và cá nhân.
Album nhạc Jazz tái xuất của nữ ca sĩ không chỉ là dấu mốc cá nhân, mà còn mở ra một góc nhìn, hướng đi mới: Jazz có thể song hành cùng những giá trị truyền thống Việt Nam, tạo nên một không gian thưởng thức vừa hiện đại vừa thấm đẫm giá trị văn hoá.
Đến hành trình gắn kết Jazz, âm nhạc cùng di sản văn hoá
Jazz vốn được sinh ra từ sự pha trộn văn hóa, từ những tiếng kèn đồng của người Mỹ gốc Phi đến những phòng trà New Orleans đầu thế kỷ XX. Loại hình nhạc này mang trong mình tinh thần tự do, ngẫu hứng, và khả năng biến hóa không ngừng. Trong khi đó, âm nhạc truyền thống Việt Nam, từ các loại hình như chèo, quan họ, ca trù, đến nhạc Trịnh… lại mang tính gắn kết cộng đồng, lưu giữ ký ức và bản sắc.
Khi Jazz gặp âm nhạc truyền thống Việt Nam và các giá trị di sản văn hoá, tạo nên sự giao thoa đầy thú vị. Chính từ sự kết hợp ấy, Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hoá Việt Nam đã tìm thấy ở Quỳnh Phạm một người đồng hành để mở rộng hành trình đưa Jazz và âm nhạc hòa quyện cùng di sản văn hoá.
Theo chia sẻ, nữ ca sĩ Quỳnh Phạm đảm nhận vai trò phụ trách phát triển các yếu tố phi vật thể trong âm nhạc ở các dự án của Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hoá Việt Nam như dự án dLocals, hướng tới việc lan tỏa giá trị di sản văn hoá bằng những cách tiếp cận mới mẻ, gần gũi với thế hệ trẻ.
Một trong những trọng tâm hoạt động là xây dựng các kênh âm nhạc truyền thống trên nền tảng TikTok, nơi những gương mặt trẻ, nhiệt tình và giàu cá tính sẽ trở thành cầu nối đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng. Không chỉ là những video ngắn, đó còn là những mảnh ghép văn hóa được kể lại bằng âm nhạc, bằng sự sáng tạo của thế hệ mới.
Song song với việc phát triển trên nền tảng số, nữ ca sĩ và Quỹ sẽ tổ chức các sự kiện, minishow âm nhạc mang hơi thở hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc. Những đêm diễn ấy không chỉ là sân khấu để Jazz trò chuyện với trống cơm, nhạc Trịnh hay dân ca, mà còn là không gian trải nghiệm văn hóa, nơi khán giả được sống trong sự giao thoa giữa truyền thống và đương đại. Ở đó, Jazz trở thành nhịp cầu nối, đưa di sản đến gần hơn với đời sống hôm nay.
Ngoài ra, hoạt động đào tạo và hướng dẫn các bạn trẻ phát triển, xây dựng nội dung về âm nhạc cũng sẽ được chú trọng đẩy mạnh. Những người trẻ được khuyến khích phát triển nội dung âm nhạc, nuôi dưỡng tình yêu với Jazz và di sản, đồng thời tạo động lực để tự tin bước vào hành trình sáng tạo. Việc truyền cảm hứng, đào tạo chuyên sâu cho lớp trẻ là cách để di sản và văn hoá luôn được tiếp nối và lan toả giá trị, để âm nhạc truyền thống Việt và di sản văn hoá không chỉ dừng lại ở sự lan toả từ một thế hệ nghệ sĩ tiên phong, mà trở thành dòng chảy liên tục trong đời sống âm nhạc Việt Nam.