Ngày 9/3/2026, tại trụ sở UBND xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên, đã diễn ra buổi làm việc giữa lãnh đạo xã với đại diện Trung tâm Đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản văn hóa (CICC) và Viện công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT. Câu chuyện của xã Nghĩa Trụ, một vùng đất giàu tiềm năng nhưng vẫn cần phát huy thêm nữa các giá trị của văn hóa di sản là bài toán chung mà nhiều địa phương trên cả nước đang tìm lời giải.
Đặt chân đến Nghĩa Trụ, không khó để cảm nhận chiều sâu văn hóa của một vùng đất có bề dày lịch sử lâu đời. Những công trình văn hóa, tín ngưỡng mang đậm dấu ấn thời gian, những phong tục tập quán và nghề thủ công truyền thống – tất cả đang hiện hữu như minh chứng sống động cho sức sống văn hóa bền bỉ của người dân nơi đây.
Chính quyền địa phương và người dân Nghĩa Trụ vẫn luôn ý thức gìn giữ những gì cha ông để lại, không ngừng nỗ lực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa trên địa bàn. Tuy nhiên, như nhiều địa phương khác trên cả nước, Nghĩa Trụ đang đứng trước một câu hỏi lớn: làm thế nào để những tiềm năng văn hóa phong phú đó không chỉ được gìn giữ trong cộng đồng, mà còn trở thành nguồn lực thực sự cho sự phát triển bền vững của địa phương?
Ông Phạm Trung Thành – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã – chia sẻ với tinh thần cầu thị và nhìn xa: “Nghĩa Trụ có nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đáng tự hào. Chúng tôi luôn trăn trở làm thế nào để những giá trị đó được nhiều người biết đến hơn, để thế hệ trẻ hiểu và yêu quý hơn những gì cha ông để lại. Đó là lý do chúng tôi luôn chào đón những hướng đi mới, những cách làm sáng tạo hơn.”
và Viện công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT
Lắng nghe những chia sẻ từ phía địa phương, Trung tâm CICC và Viện CDIT đã giới thiệu một mô hình hợp tác ba bên – không phải là dự án ngắn hạn, mà là một khuôn khổ chiến lược dài hơi, trong đó mỗi bên phát huy đúng thế mạnh của mình mà không chồng chéo lên nhau.
Chính quyền địa phương giữ vai trò nền tảng không thể thay thế: am hiểu địa bàn, gắn bó với cộng đồng, huy động nguồn lực tại chỗ và tạo điều kiện để các hoạt động được triển khai thông suốt. Viện CDIT đảm nhận phần công nghệ – từ nghiên cứu, phát triển ứng dụng số đến tổ chức các sự kiện, triển lãm kết hợp giữa di sản và công nghệ, giúp di sản được số hóa, lưu trữ và lan tỏa rộng rãi hơn. Trung tâm CICC chịu trách nhiệm về đào tạo, truyền thông trên các nền tảng số, phát triển mạng lưới sáng tạo nội dung văn hóa – du lịch và huy động nguồn lực xã hội để hiện thực hóa các mục tiêu chung.
Bà Nguyễn Thị Thu Hường – Giám đốc Trung tâm CICC – không giấu được sự ấn tượng khi lần đầu tiếp cận với những giá trị văn hóa của vùng đất này: “Nghĩa Trụ có những tài sản văn hóa thực sự quý giá, và điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất là tinh thần của chính quyền và người dân nơi đây – luôn trân trọng di sản và sẵn sàng tìm cách phát huy nó tốt hơn. Đó chính là nền tảng vững chắc nhất để bắt đầu bất kỳ hành trình nào.”
Ông Nguyễn Văn Lộc – Phó Chủ tịch UBND xã nhìn nhận đây là cách tiếp cận phù hợp với thực tế: “Điều chúng tôi thấy thuyết phục là mô hình này rất rõ ràng: ai làm gì, thế mạnh của từng bên ở đâu. Đó chính là cách hợp tác hiệu quả mà chúng tôi đang tìm kiếm để cùng nhau khai thác tốt hơn những tiềm năng mà Nghĩa Trụ đang có.”
Điểm khác biệt cốt lõi của mô hình là tính hệ thống. Thay vì triển khai từng hoạt động đơn lẻ, rời rạc – tổ chức một lễ hội, làm một cuốn sách, dựng một tấm biển – ba bên hướng tới xây dựng một hệ sinh thái bảo tồn di sản bền vững, nơi công nghệ là công cụ, cộng đồng là chủ thể, và di sản là trung tâm.
Một trong những điểm được thảo luận sôi nổi nhất tại buổi làm việc là vai trò của cộng đồng trong toàn bộ quá trình. Bà Nguyễn Thụy Đảm – Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam xã Nghĩa Trụ nhấn mạnh: “Người dân Nghĩa Trụ luôn có ý thức gìn giữ những gì cha ông để lại. Điều chúng tôi mong muốn là tạo thêm điều kiện để họ không chỉ gìn giữ, mà còn tự hào và chủ động chia sẻ những giá trị đó với thế giới bên ngoài.”
Trong mô hình hợp tác, thế hệ trẻ được xác định là lực lượng tiên phong. Bà Nguyễn Trần Hải Anh – Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã – nhìn nhận đây là cơ hội để thanh niên Nghĩa Trụ không chỉ tiếp cận di sản mà còn trở thành những người sáng tạo nội dung văn hóa, lan tỏa bản sắc địa phương trên chính những nền tảng số mà họ đang sử dụng hàng ngày. Ông Cao Minh Thắng – Viện trưởng Viện CDIT – cho rằng đây chính là điểm mấu chốt: “Công nghệ số hôm nay cho phép một người trẻ ở Nghĩa Trụ có thể kể câu chuyện về làng mình cho hàng triệu người nghe. Nghĩa Trụ có đủ những câu chuyện hay như vậy – điều còn lại là cùng nhau tìm cách kể chúng thật hấp dẫn.”
Buổi làm việc khép lại trong không khí phấn khởi và đồng thuận. Các bên thống nhất sẽ tiếp tục trao đổi để cụ thể hóa các nội dung hợp tác, tiến tới xây dựng khuôn khổ chính thức trong thời gian tới.
Với nền tảng di sản phong phú, tinh thần cởi mở của chính quyền địa phương, năng lực công nghệ của Viện CDIT và kinh nghiệm của Trung tâm CICC, Nghĩa Trụ đang hội tụ đủ những điều kiện để bắt đầu một hành trình đầy hứa hẹn – hành trình đưa di sản từ ký ức cộng đồng ra ánh sáng, từ làng quê vươn ra thế giới rộng lớn hơn, và biến những giá trị văn hóa lâu đời thành nguồn lực sống động cho tương lai.